Opracowania.pl PLUS:
Zaloguj się żeby dostać więcej
Jesteś tutaj: Język polski » Gimnazjum » Wiersze » Karuzela z madonnami (M. Białoszewski)

Karuzela z madonnami (M. Białoszewski)

Sytuacja liryczna, ukazana w wierszu, to zabawa na karuzeli ustawionej gdzieś na peryferiach miasta w czasie niedzieli, jarmarku, a może odpustu. Osoba mówiąca w tekście jest obserwatorem stojącym w jednym miejscu i przypatrującym się ruchowi karuzeli, dowodzą tego fragmenty „- białe konie / - bryka / - czarne konie / - bryka itd.”, „-

szóstka koni / - one / szóstka koni - one” rejestrujące przesuwanie się kolejnych elementów przed jego oczami. W utworze zostaje przedstawiona jedna tura przejażdżki: kobiety wsiadają, karuzela rozpędza się powoli, obroty nabierają tempa, potem stopniowo zwalniają, aż do zatrzymania.

Wrażenie ruchu, wirowania osiągnięte zostało poprzez zastosowanie:

- czasowników wyrażających ruch: „ruszyć”, „migać”, „kręcić”,

- powtórzeń: „madonny / madonny, sześciokonnych / ściokonnych”,

- rymów męskich: - „min - lin,

- rymów żeńskich: - „madonny - konny, „ziemią - drzemią,

- współbrzmienia samogłosek: np. „farbki - maści.

A jego spowolnienie:

- przez bezpośrednią informację: „I coraz wolniej karuzela”,

- rozbicie wyrazów na cząstki: „I peryfe / rafa // elickie”, „przed / mieścia”.

Obserwator oddaje nie tylko ruch karuzeli, ale i dźwięki towarzyszące tej zabawie:

- „Wsiadajcie, madonny / madonny / do bryk sześciokonnych / ...ściokonnych” (słychać nawoływania mężczyzny obsługującego karuzelę, namawiającego do przejażdżki);

- „Lata dokoła / Gramofonowa / Płyta / Taka / płyta...” (zabawie towarzyszy muzyka gramofonowa);

- „Magnifikat” - określenie radosnej pieśni dziękczynnej, którą śpiewa w Ewangelii św. Łukasza Maria Panna służy tu oddaniu atmosfery niewymuszonego śmiechu, radosnego uczestnictwa w zabawie.

Obserwator tej jarmarcznej zabawy nie jest jednym z mieszkańców przedmieścia, ale akceptuje jej formę, a poprzez skojarzenia (aluzje) z twórcami kultury wysokiej (Rafael Santi i Leonardo da Vinci, sztuka prerafaelicka) uwzniośla ją, dowartościowuje. Podobnemu celowi służy nazwanie kobiet z przedmieścia, jeżdżących ze swymi dziećmi na karuzeli „madonnami”, są one równie dostojne, piękne i majestatyczne jak Madonny z dzieł wielkich mistrzów.

Wspomnieć tu należy także o warstwie malarskiej wiersza. Bryki malowane „w trzy ogniste farbki”, trzy maści koni „od sufitu / od dębu / od marchwi” (tj. biały, czarny, czerwony) nasuwają skojarzenie ze sztuką ludową, operującą jaskrawą barwą, nieco topornym kształtem i konwencjonalnym motywem zdobniczym („I gorejące wzory bryk / kwiecisto-laurkowe”). Postać mówiąca, sytuując je w bezpośrednim sąsiedztwie dzieł kultury wysokiej, nobilituje ją, podkreśla, że jest pełnowartościową częścią kultury narodowej.

Miron Białoszewski, zgodnie ze swym założeniem, szukał źródła inspiracji w otaczającej go rzeczywistości. Rzeczy całkiem zwyczajne jak karuzela z przedmieścia - nieco tandetna, jaskrawie pomalowana posłużyła poecie do stworzenia przekonywającego obrazu autentycznej zabawy zwykłych szarych, „prowincjonalnych” ludzi, którym obce są zachwyty nad dziełami mistrzów.

Lista działów - Język polski

Lista działów - Język polski
Na swoich stronach GRUPA INTERIA.PL Sp. z o.o. Sp.k. wykorzystuje wraz z innymi podmiotami pliki cookies (tzw. ciasteczka) i inne technologie m.in. w celach statystycznych i reklamowych. Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będą one zapisane w pamięci urządzenia. Kliknij, aby dowiedzieć się więcej, w tym jak zarządzać plikami cookies. Zamknij