Opracowania.pl PLUS:
Zaloguj się żeby dostać więcej

Który skrzywdziłeś (Cz. Miłosz)

Rodzaj literacki: liryka

Gatunek liryki: liryka apelu

Poeta w wierszu napisanym w 1950 roku w Waszyngtonie analizuje problem relacji między jednostką ludzką a totalitaryzmem państwowym. Podmiot liryczny zwraca się z ostrzeżeniem bezpośrednio do tych, którzy, nie zważając na prawa i potrzeby pojedynczych ludzi, w oparciu o terror budują porządek polityczny i społeczny:

„Który skrzywdziłeś człowieka prostego

Śmiechem nad krzywdą jego wybuchając (...)”.

Totalitarne systemy rządzenia budowane są na strachu i pochlebstwach „gromady błaznów”, opierają się na zniesieniu bądź przemieszaniu wszelkich wartości, a więc na moralnym relatywizmie, który zaciera różnice między dobrem a złem i usprawiedliwia przemoc oraz niesprawiedliwość. Usilne próby kształtowania fałszywej rzeczywistości, gloryfikacja tyrana, któremu zastraszeni poddani oddają cześć, przypisują „cnotę i mądrość” w obawie o własne życie, demaskuje poeta, czujny świadek epoki, obserwator i oskarżyciel historii:

„Nie bądź bezpieczny. Poeta pamięta”.

Swojej poezji Miłosz przypisuje rolę sprawiedliwego i obiektywnego sędziego, zapisującego wszelkie akty terroryzmu i przemocy:

„Spisane będą czyny i rozmowy”.

Nawet śmierć poety nie zniweczy siły jego poezji („Możesz go zabić - narodzi się nowy”), która jest wiecznym świadectwem i wyrazem potępienia tyrana. Występując w obronie skrzywdzonych i prześladowanych, broniąc ich prawa do ludzkiej godności, poeta staje się jednocześnie sędzią i oskarżycielem totalitarnych systemów politycznych. Zbrodniarzy ostrzega przed niemożnością ucieczki od kary, uświadamia, że rzeczywistości nie da się zafałszować, a dla morderców nie ma przebaczenia:

„Lepszy dla ciebie byłby świt zimowy

I sznur i gałąź pod ciężarem zgięta”.

Zadaniem poety jest czujne i bezkompromisowe śledzenie ludzkich zbrodni, przewinień, stawanie w obronie poniżonych, świadczenie prawdy, nawet za cenę wolności i życia. Poezja to narzędzie, za pomocą którego można ocalić wartości, utrwalać ich hierarchię, z całym obiektywizmem relacjonować i komentować historię. Przyjęta przez Miłosza postawa jest konsekwencją wcześniejszych wierszy poety, który w całym tomie Ocalenie przypisuje sobie rolę wieszcza, współuczestnika, świadka i sędziego rzeczywistości.

Na swoich stronach GRUPA INTERIA.PL Sp. z o.o. Sp.k. wykorzystuje wraz z innymi podmiotami pliki cookies (tzw. ciasteczka) i inne technologie m.in. w celach statystycznych i reklamowych. Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będą one zapisane w pamięci urządzenia. Kliknij, aby dowiedzieć się więcej, w tym jak zarządzać plikami cookies. Zamknij