Opracowania.pl PLUS:
Zaloguj się żeby dostać więcej
Jesteś tutaj: Język polski » Liceum » Literatura współczesna » Ocalony (T. Różewicz)

Ocalony (T. Różewicz)

Rodzaj literacki: liryka

Gatunek liryki: liryka refleksyjna

W wierszu, pochodzącym z powojennego zbioru Niepokój, Różewicz wyraża tragiczną świadomość pokolenia Kolumbów, które przeżyło wojnę. W pierwszych słowach utworu podmiot liryczny dokonuje prezentacji i określa sytuację wypowiedzeniową:

„Mam dwadzieścia cztery lata

ocalałem

prowadzony na rzeź”.

Mówiący te słowa jest człowiekiem młodym, dopiero wkraczającym w życie, ale ma już za sobą doświadczenia, które go przerosły. Ocalenie podmiotu ma jedynie wymiar czysto fizyczny, biologiczny. Doświadczenia wojny określa poeta słowem „rzeź”, kojarzącym się z planowym i przemyślanym zabijaniem zwierząt. W wierszu Różewicza człowiek podlega reifikacji (urzeczowieniu) traci swój wymiar duchowy, zostaje zredukowany do przedmiotu fizycznego. Wojna, będąca totalnym kataklizmem, doprowadziła do klęski całego świata wartości, uznawanych przez wieki za niepodważalne i ponadczasowe. Pojęcia i nazwy straciły swój sens, stały się jedynie pusto brzmiącymi wyrazami. Granice między złem i dobrem uległy zatarciu:

„To są nazwy puste i jednoznaczne:

człowiek i zwierzę

miłość i nienawiść (...)

Pojęcia są tylko wyrazami:

cnota i występek

prawda i kłamstwo

piękno i brzydota

męstwo i tchórzostwo”.

W świecie pozbawionym wartości czyny ludzkie straciły swoją moralność, wartość i jednoznaczność („Jednako waży cnota i występek”). Jasne kryteria odróżniające dobro od zła zostały zniweczone, nie można już osądzać ludzi w sposób jednoznaczny:

„widziałem:

człowieka który był jeden

występny i cnotliwy”.

W świecie pozbawionym kryteriów i praw moralnych podmiot wiersza czuje się zagubiony i niezdolny do życia. W chaosie spowodowanym II wojną światową, odwołuje się do języka i wyobrażeń biblijnych, poszukuje trwałych wartości i zasad oraz autorytetu, który przywróciłby światu i ludziom jasne kryteria i właściwy porządek moralny:

„Szukam nauczyciela i mistrza

niech przywróci mi wzrok słuch i mowę

niech jeszcze raz nazwie rzeczy i pojęcia

niech oddzieli światło od ciemności”.

Świat, w którym boskie i ludzkie wartości uległy totalnemu zniszczeniu, potrzebuje ponownego stworzenia, nowych zasad i pojęć, które zrekonstruowałyby zburzony porządek etyczny.

Świadomość tragicznej sytuacji człowieka zagubionego w chaosie świata, zmiażdżonego wojennym kataklizmem, pozbawionego etyki, moralności, filozofii, humanizmu sprawia, że poeta posługuje się prostym, ubogim w metafory językiem, a w poszukiwaniu wartości w ostatnich wersach odwołuje się do stylistyki Biblii, księgi stanowiącej fundament śródziemnomorskiej hierarchii wartości.

Ostatnio oglądane

Ostatnio oglądane
Na swoich stronach GRUPA INTERIA.PL Sp. z o.o. Sp.k. wykorzystuje wraz z innymi podmiotami pliki cookies (tzw. ciasteczka) i inne technologie m.in. w celach statystycznych i reklamowych. Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będą one zapisane w pamięci urządzenia. Kliknij, aby dowiedzieć się więcej, w tym jak zarządzać plikami cookies. Zamknij